Menu Close

สมรรถภาพ

การตรวจ สมรรถภาพ หัวใจด้วยการออกกำลังกายเป็นอย่างไร

สมรรถภาพ

สมรรถภาพ การตรวจที่สามารถวินิจฉัยภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดขณะออกกำลังกาย ช่วยให้แพทย์สามารถตรวจพบการตอบสนองที่ผิดปกติ เช่น หายใจลำบาก อาการเจ็บแน่นหน้าอก การเต้นของหัวใจผิดปกติ หรือ มีการเปลี่ยนแปลงของคลื่นไฟฟ้าหัวใจโดยการตอบสนองที่ผิดปกติจะบ่งชี้ว่ามีการขาดเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจในระหว่างการออกกำลังกาย

ใครควรเข้ารับการตรวจ

  • ผู้ที่เคยมีอาการเจ็บหน้าอกมาก่อน โดยไม่ทราบสาเหตุว่ามาจากหัวใจ หรืออวัยวะอื่น เมื่อวิ่งสายพานแล้ว เกิดอาการเจ็บหน้าอกขึ้น พร้อมกับมีการเปลี่ยนแปลงของกราฟหัวใจ การตรวจนี้จะช่วยบอกได้ว่าเกิดจากการตีบของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจหรือไม่
  • นักกีฬา การวิ่งสายพานจะช่วยให้เราทราบว่าควรจะออกกำลังกายได้มากน้อยแค่ไหน ระดับการเต้นสูงสุดของหัวใจเท่าไรจึงจะปลอดภัย
  • ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ หลอดเลือดสมองตีบ
  • มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน
  • ผู้ที่สูบบุหรี่

เตรียมตัวง่ายๆ ไม่ยุ่งยาก

  • งดอาหารและเครื่องดื่มก่อนการทดสอบ 4 ชั่วโมง
  • ควรงดอาหารมัน
  • งดดื่มชา กาแฟ และเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์
  • หากมียาที่ทานอยู่เป็นประจำต้องแจ้งให้แพทย์ทราบก่อน
  • สวมเสื้อผ้าที่ใส่สบายและรองเท้าที่เหมาะกับการออกกำลังกาย

ขั้นตอนการตรวจง่ายๆ

การวิ่งสายพาน เป็นการตรวจที่ไม่เจ็บ แค่ต้องออกกำลังวิ่งบนลู่วิ่ง โดยมีแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านโรคหัวใจ อยู่ด้วยตลอดเวลา การตรวจก็มีขั้นตอนดังนี้

  • เจ้าหน้าที่จะซักประวัติย่อของผู้เข้ารับการตรวจ โดยเน้นที่อาการปัจจุบันและประวัติคนในครอบครัวที่ป่วยเป็นโรคหัวใจ
  • เจ้าหน้าที่จะนำแผ่นขั้วไฟฟ้า (electrode) ที่มีสายไฟต่ออยู่มาติดที่หน้าอกของผู้เข้ารับการตรวจ เพื่อส่งสัญญาณจังหวะและอัตราการเต้นของหัวใจไปยังเครื่อง โดยระหว่างการตรวจเจ้าหน้าที่จะเฝ้าสังเกตความดันโลหิตและคลื่นไฟฟ้าหัวใจตลอดเวลาที่ตรวจ
  • เมื่อเริ่มขั้นตอนการออกกำลัง ผู้เข้ารับการตรวจจะเดินช้าๆ บนสายพานออกกำลัง โดยความเร็วและความชันของสายพานจะเพิ่มขึ้นทุกสามนาที เมื่ออัตราการเต้นของหัวใจถึงระดับที่ต้องการหรือผู้เข้ารับการตรวจไม่สามารถออกกำลังกายต่อได้แล้ว เจ้าหน้าที่จะหยุดสายพาน

ข้อควรระวัง…!!

ควรรีบแจ้งเจ้าหน้าที่ทันทีหากต้องการให้สายพานทำงานช้าลงหรือหยุด หรือเมื่อมีอาการต่อไปนี้

  • อาการแสบร้อน ปวด หรือแน่นหน้าอก
  • คลื่นไส้ วิงเวียน อ่อนเพลีย

ผลการตรวจบอกอะไร

  • ผลการทดสอบเป็น บวก หมายถึง น่าจะมีเส้นเลือดไปเลี้ยงหัวใจตีบ ควรได้รับการฉีดสีดูหลอดเลือดหัวใจ เพื่อพิจารณาการรักษาที่เหมาะสม เช่น การทำบอลลูนขยายหลอดเลือด การผ่าตัดหลอดเลือดหัวใจ
  • ผลการทดสอบเป็น ลบ แสดงว่า น่าจะไม่มีหลอดเลือดหัวใจตีบ หรือหลอดเลือดหัวใจตีบแต่ไม่รุนแรง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอรับคำแนะนำต่อไป
  • ผลการทดสอบไม่ชัดเจน แพทย์อาจพิจารณาส่งไปตรวจเส้นเลือดที่เลี้ยงหัวใจโดยวิธีคอมพิวเตอร์ (CTA Coronary Artery)

สัญญาณสุขภาพดี ร่างกายฟิต & เฟิร์ม

ถ้าสังเกตให้ดีจะพบว่า คนในยุคนี้ตื่นตัวเรื่องสุขภาพและหันมาออกกำลังกายกันมากขึ้น โดยเริ่มกินอาหารคลีน ดูแลสุขภาพไปตามรูปแบบการใช้ชีวิตและการจัดสรรเวลาของแต่ละคน บางคนคิดว่าตราบใดที่ไม่อ้วน ไม่เป็นโรคก็พอใจแล้ว ขณะที่บางคนต้องการมีซิกซ์แพ็ก และมีบางคนที่ทั้งออกกำลังกายและดูแลเรื่องการกินไปพร้อมกัน โดยมีเป้าหมายคือ การมีสุขภาพที่ดี

แล้วการมีสุขภาพดี หมายถึงอะไร? เพราะบางครั้งเราก็ได้ยินข่าวคนใกล้ตัวที่ดูแข็งแรงสุขภาพดี แต่กลับเข้าโรงพยาบาลอยู่เรื่อยๆ หรือผู้ชายบางคนดูภายนอกกล้ามโต แต่พอใช้แรงยกของหนักๆ กลับหมดแรงเร็วกว่าผู้ชายหุ่นผอมบางคนซะอีก หลายคนจึงมีคำถามว่า แล้วจะใช้เกณฑ์อะไรมาวัด ว่าเรามีสุขภาพดี ร่างกายฟิต & เฟิร์มหรือไม่

เรื่องนี้ ทนงศักดิ์ วงษาโสม Fitness Training and Development Manager จากฟิตเนส เฟิรส์ท จะมาไขข้อสงสัยให้ฟัง

“การที่จะดูว่าใครสุขภาพดี ไม่ได้ดูจากน้ำหนักตัวว่าอ้วนหรือผอม และก็ไม่ได้ดูจากมวลกล้ามเนื้อ แต่จะต้องพิจารณาองค์รวมทั้งหมด โดยเกณฑ์หนึ่งที่สามารถบอกได้ว่าสุขภาพร่างกายดีหรือไม่ คือสมรรถภาพทางกายกับสุขภาพ เนื่องจากร่างกายที่สามารถใช้งานกล้ามเนื้อและอวัยวะต่างๆ ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ย่อมสะท้อนถึงลักษณะการใช้ชีวิตประจำวันที่สัมพันธ์กับอารมณ์ความรู้สึกด้วย ดังนั้นการมีสมรรถภาพทางกายที่ดีจึงส่งผลให้มีสุขภาพดีด้วย”

สมรรถภาพทางกายกับสุขภาพ มีองค์ประกอบ 5 อย่าง

ความทนทาน ของระบบไหลเวียนโลหิต คือสมรรถภาพของระบบไหลเวียนโลหิต และระบบหายใจ การทำงานของหัวใจและปอดที่สอดประสานกัน อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อลำเลียงออกซิเจน ไปยังกล้ามเนื้อส่วนต่าง ๆ ขณะที่ร่างกายใช้งานอย่างต่อเนื่อง ได้อย่างเพียงพอ

สังเกตจากการใช้ชีวิตประจำวัน ง่าย ๆ เช่น เดินขึ้นบันไดรถไฟฟ้า แล้วหอบหรือเปล่า ตอนปั่นจักรยานที่สนามเขียว (ระยะทาง 23.5 กม.) ต้องแวะจุดพักเพื่อหายใจกี่ครั้ง หัวใจจะระเบิดออกมา นอกซี่โครงหรือยัง เป็นต้น

ถ้าความทนทาน ของระบบไหลเวียนโลหิตดี ร่างกายลำเลียงออกซิเจนและสารอาหารไปสู่ส่วนต่าง ๆ ได้ดี ระบบเผาผลาญมีประสิทธิภาพ ช่วยขับของเสียออกจากร่างกาย ความเครียดก็จะลดลง

ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ คือกำลังสูงสุดหรือแรงต้าน ของกล้ามเนื้อขณะ ใช้งานรูปแบบต่าง ๆ ในความพยายามครั้งหนึ่ง เช่น การยกน้ำหนัก การผลักประตูบานใหญ่ การยกเก้าอี้ ฯลฯ

นอกจากจะใช้แรงในการผลัก ยก หรือดึงสิ่งของต่าง ๆ แล้ว เมื่อกล้ามเนื้อแข็งแรง จะช่วยพยุงข้อต่อ และเส้นเอ็นต่าง ๆ ขณะเคลื่อนไหว จึงไม่บาดเจ็บง่าย ถือเป็นการป้องกันความปวดเมื่อย และการเจ็บปวดเรื้อรังสุดฮิต อย่างออฟฟิศซินโดรมได้อย่างดี

ถ้ากล้ามเนื้อแข็งแรง จะช่วยทำให้ความสามารถ และประสิทธิภาพ ในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยตัวเองดีขึ้น การบาดเจ็บหรือปวดเรื้อรัง บริเวณกล้ามเนื้อ จะลดลง บุคลิกภาพและการจัดวางท่าทาง ของร่างกายก็จะดีขึ้น

ความทนทาน ของกล้ามเนื้อ คือขีดความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อ เป็นระยะเวลาหนึ่ง โดยไม่รู้สึกเหนื่อยล้า ทั้งการใช้อยู่กับ ที่และการเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่อง ลองนึกถึงเวลายกของหนักค้างไว้ การขึ้นบันไดหลายชั้น การปั่นจักรยานระยะไกล ฯลฯ

ถ้ากล้ามเนื้อทนทาน เราจะมีความสามารถ ในการทำกิจกรรมหรือออกกำลังกาย ต่อเนื่องโดยไม่บาดเจ็บ และยังช่วยเสริมความทนทาน ของระบบไหลเวียนโลหิตอีกด้วย

ความยืดหยุ่น คือขีดความสามารถ ของการขยับข้อต่อ หรือกลุ่มข้อต่อ ขณะเคลื่อนไหว ร่างกายที่มีความยืดหยุ่นสูงจ ะสามารถเคลื่อนไหว ผ่านข้อต่อในมุมต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ คงเคยเห็นนักยิมนาสติก หรือนักบัลเล่ต์ที่มีความยืดหยุ่นตัวมากๆ กันมาแล้ว สำหรับคนทั่วไปที่ไม่คิดว่า จะเตะขาสูงหรือฉีกขาได้ขนาดนั้น แต่การยืดหยุ่น ก็ช่วยให้เราเส้นไม่ยึดตอนก้าวขาข้ามน้ำขัง หรือเอี้ยวตัวหลบมอเตอร์ไซค์ บนฟุตบาท แถมไม่เป็นตะคริว เวลาวิ่งออกกำลังกายด้วย

บางคนอาจจะตัวอ่อน ตามธรรมชาติ บางคนต้องหมั่นพัฒนาตัวเอง จนตัวอ่อน ดังนั้นความยืดหยุ่น จึงไม่เกี่ยวกับรูปร่างและอายุ บ่อยครั้งที่สาวพลัสไซส์ อาจจะตัวอ่อนและยืดหยุ่น ได้ดีกว่าหนุ่มหล่อกล้ามใหญ่บางคน ถ้าร่างกายยืดหยุ่น จะเพิ่มขีด ความสามารถในการเคลื่อนไหว ลดความเสี่ยง ของการบาดเจ็บ จากการเคลื่อนไหว ร่างกายมีความสมดุล รักษาสภาพ การทำงานของข้อต่อ และลดอาการปวดเมื่อย ตามร่างกาย

องค์ประกอบร่างกาย คืออัตราส่วนของน้ำ มวลกระดูก กล้ามเนื้อ และไขมันในร่างกาย เมื่อเทียบกับส่วนสูง และน้ำหนักตัว คำนวณเบื้องต้น จากดัชนีมวลกาย

องค์ประกอบร่างกาย ไม่ได้วัดกันแค่ น้ำหนัก เท่านั้น เพราะบางคนมีรูปร่าง และส่วนสูงใกล้เคียงกัน อีกคนน้ำหนักน้อยกว่า เพราะไม่ค่อย มีมวลกล้ามเนื้อ ขณะที่อีกคนมีน้ำหนักมากกว่า เพราะมีมวลกล้ามเนื้อมากกว่า น้ำหนักจึงไม่ได้บอกว่าใคร มีสุขภาพดี กว่ากัน เพราะมวลกล้ามเนื้อ มีน้ำหนัก มากกว่ามวลไขมัน อยู่แล้ว

ถ้าองค์ประกอบร่างกายดี จะมีสัดส่วนรูปร่างเหมาะสม กระบวนการทำงานของอวัยวะ มีประสิทธิภาพ สุขภาพโดยรวมก็จะดี ลดความเสี่ยงของโรค เช่น โรคอ้วน เบาหวาน และความดันโลหิตสูงได้

รู้อย่างนี้แล้วชาว 40 พลัส จะได้รีบสำรวจตัวเอง  และค่อยๆ ปรับไลฟสไตล์ จะได้มีสุขภาพที่ดี มีหุ่นที่ฟิต & เฟิร์ม อย่างแท้จริง

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *